برخيزد نمازش باطل است ؟ جواب : بلى ، جلسه استراحت ، واجب است على الأحوط ، بلكه خالى از قوت نيست . سؤال 77 : آيا در نماز فريضة در حال اختيار حمد وسوره را از روى قرآن جايز است خواندن ، يا نه ؟ وهم چنين دعاهائى كه در قنوت وارد شده ، يا در تشهد ، يا ركوع ، يا سجود ؟ جواب : أقوى ، جواز قرائت حمد وسوره است از روى قرآن ولو در فريضة ، واگر چه متمكن باشد از حفظ خواندن ، يا به جماعت كردن . اگر چه أحوط ، اقتصار است بر صورت عدم تمكن از آن دو ، بلكه از اتباع قارى نيز ، بلكه أحوط ترك خواندن از روى قرآن است در جميع أحوال صلاة . بلى ، خواندن قنوت وساير أذكار وادعيه از روى كتاب مانعى ندارد . سؤال 78 : هر گاه در ركعتين اوليين نسيان كند خواندن فاتحه را آيا واجب است در أخيرتين بخواند ؟ چنانچه [ چنان كه ] محكى از شيخ است در خلاف 1 . ودلالت دارد بر آن قوله ع : " لا صلاة الا بفاتحة الكتاب " 2 . يا مثل غير ناسى مخير است در خواندن فاتحه وتسبيح ؟ جواب : أقوى ، تخيير است چنانچه [ چنان كه ] قول مشهور است ، بلكه قائل به تعيين فاتحه ، معلوم نيست ، هر چند بعضي آن را اسناد به خلاف داده اند ، لكن از آخر عبارت مستفاد مىشود استحباب . واحتياط چنانچه [ چنان كه ] در مبسوط فتوا به تخيير داده است 3 . بلى از متأخرين صاحب حدائق نفى بعد كرده است 4 . ودليل بر تخيير ، عمومات اخبار تخيير است . وقوله ع : " لا صلاة الا بفاتحة الكتاب 5 " منصرف است به ركعتين اوليين ، كما لا يخفى . بلى ، ممكن است تمسك به قاعده اشتغال . لكن در مقابل اطلاق اخبار تخيير ، ثمر ندارد . وممكن است تمسك برواية حسين بن حماد " أسهو عن القراءة في الركعة الأولى ؟ قال ع : إقرأ في الثانية . قلت : اسهو في الثانية ؟ قال ع : إقرأ في الثالثة قلت : أسهو في صلوتى كلها . قال : إذا حفظت الركوع والسجود فقد تمت صلاتك 6 .

--> 1 . الخلاف ج 1 ، ص 341 . 2 . اين عبارت در كتب أربعة ووسائل الشيعة يافت نشد ولى به همين مضمون در استبصار ، ج 1 ص 310 ، روايت 1 ، باب 169 آمده است . 3 . المبسوط ج 1 ، صفحه 106 . 4 . الحدائق الناضرة ، ج 8 ، صفحه 422 . 5 . در پاورقى شماره 2 گذشت . 6 . التهذيب ج 2 ، صفحه 148 ، روايت 37 .